Woensdag 11 februari houdt prof. Yvo Buruma (foto) een lezing in Huis Elsrijk aan de Greaf Albrechtlaan 14 over zijn boek ‘De onvoltooide rechtsstaat’, waarin hij de rechtsstaat schetst als een voortdurend proces, nooit af, altijd in ontwikkeling, maar ook kwetsbaar. Zijn betoog is vooral gericht op niet-juristen.

Met concrete anekdotes ontleend aan de rechtsspraak maakt hij complexe juridische redeneringen inzichtelijk.

Rechtsstaat voor iedereen

De rechtsstaat is er niet alleen voor juristen, maar voor iedereen De rechtstaat moet burgers immers bescherming bieden tegen onbehoorlijk en onrechtmatig optreden van de overheid en berust op eerlijke en vrije verkiezingen, persvrijheid en een onafhankelijke rechterlijke macht. Dat moet bescherming bieden tegen criminele ondermijning, maar faalde bij de Toeslagenaffaire en hij wordt bedreigd door populistische politiek. Wat wordt eigenlijk bedoeld met dit veelzijdige begrip?

De onvoltooide rechtsstaat
Ybo Buruma schreef bij zijn afscheid als lid van de Hoge Raad een boek over ‘De onvoltooide rechtsstaat’. Buruma verdeelt het tijdvak 1813-2025 in zes perioden. Iedere periode karakteriseert hij aan de hand van kinderboeken, van ‘Jantje zag eens pruimen hangen’ tot Pietje Bell, van Ciske de Rat tot Pluk van de Petteflet’.
Buruma laat zien hoe de Nederlandse rechtsstaat vanaf de negentiende eeuw geleidelijk aan is ontstaan en zich steeds aanpast aan veranderende omstandigheden en opvattingen. Het is een verhaal over wetgeving en rechtspraak, maar ook over slavernij, vrije meningsuiting en allerlei veiligheidsmaatregelen.

Tegen deze achtergrond bespreekt Buruma bij het aanbreken van een nieuw tijdperk waarin de Rule of Law onder druk staat de sterke en zwakke punten van de huidige rechtsstaat.

Ontwikkelingen

In zijn boek waarschuwt Buruma voor een aantal verontrustende ontwikkelingen in Nederland. Zo ziet hij een steeds hardere toon in het strafrecht en een verharding van de georganiseerde misdaad. De beeldvorming rond zware criminelen is volgens hem doorgeslagen.

Ook uit hij zijn zorgen over de druk op de rechtspraak, bijvoorbeeld door politieke uitspraken over rechterlijke vonnissen in gevoelige dossiers zoals asiel en klimaat. Buruma waarschuwt, dat dit een van de grootste bedreigingen voor onze rechtsstaat is, dat rechters worden beschouwd als degenen die het fout doen, terwijl ze gewoon hun taak uitvoeren. Het gemak waarmee sommige ministers rechterlijke beslissingen naast zich neerleggen, is beangstigend.’

Ybo Buruma
Prof. mr. Ybo Buruma was van 1995 tot 2011 hoogleraar strafrecht aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Hij werd in 2011 benoemd tot lid van de Hoge Raad, na een zeer ongebruikelijke hoofdelijke stemming, aangevraagd door de PVV, in de Tweede Kamer. De ruim twintig blanco-stemmen van PVV-leden werden reglementair ongeldig verklaard.

GERELATEERDE ARTIKELENMEER VAN DEZE AUTEUR

12 REACTIES

  2. Volgens Amsterdamse hoogleraar Christine Eckes lapt de Nederlandse regering de rechtspraak (en dus de rechtsstaat) aan haar laars als zij het klimaatvonis van de Haagse rechtbank negeert.

    Neoliberalen die de markt belangrijker vinden dan de rechtsstaat zullen wel weer proberen om voor Schiphol een geitenpaadje te vinden.

    https://photos.app.goo.gl/yj7g4hr9GbUJh2KH6

  3. Systemische discriminatie vindt ook plaats bij de tuchtcommissie.
    Waar bij somatische patiënten artsen worden gewaarschuwd of berispt als de richtlijnen niet zijn nagevolgd, is daar geen sprake van bij psychiatrische patiënten.
    En Buruma zelf was lid van de tuchtcommissie die de zaak van mijn overleden dochter behandelde.
    https://tuchtrecht.overheid.nl/zoeken/resultaat?text=A2023%F6487

    Een tekst waar hij zijn studenten vast een onvoldoende voor zou geven, daar deze twee tegengestelde, elkaar uitsluitende hypotheses behelst: mijn dochter kon met ontslag want ze kon zich goed redden en mijn dochter had zo’n complex ziektebeeld dat ze, ook al had ze dwang behandeling gehad, toch wel was overleden.
    Dagelijks vraag ik mij nog af hoe Buruma hier zijn handtekening onder heeft kunnen zetten!

  5. De rechtstaat moet burgers niet alleen bescherming bieden tegen onbehoorlijk en onrechtmatig optreden van de overheid, maar tegen álle onrechtmatige handelingen, gedragingen en uitingen door wie of wat dan ook, inclusief media en journalistiek.

    Als rechters dingen fout doen, moeten zij daarom worden bekritiseerd, net als iedereen en irdere organisatie die een ernstige fout maakt waardoor schade wordt berokkend aan mens, dier of natuur. Rechtspraak is tenslotte gewoon mensenwerk.

    Ik heb twee keer een zaak gedurende acht jaar tot aan de Hoge Raad moeten voeren omdat kantonrechter, rechtbank en gerechtshof stomme fouten hadden gemaakt in hun beoordelingen van de feiten. Zulke fouten heten in de rechtspraak ‘onbegrijpelijke beslissingen’, maar dit is vaak zachtjes uitgedrukt.

    Persvrijheid is een mooi ding, maar kan en wordt ook misbruikt. Daarom is het onbegrijpelijk dat de pers niet mag worden tegengesproken en bekritiseerd door politici, bestuurders en gewone mensen.

    Dat de rechtsstaat in de eerste plaats berust op behoorlijk bestuur en dito wet- en regelgeving en handhaving, wordt in dit stuk niet vermeld. Het is een besef dat in de liberale Amstelveense politiek, bestuurspraktijk en embedded journalistiek soms lijkt te ontbreken.

  6. Ach, we hebben het toch fantastisch hier in Amstelveen, wat zullen we ons druk maken over rechtspraak en grondrechten. Allemaal zure mensen die hun kansen niet hebben gepakt.

    • In vele gevallen wel. Als je nu weer hoort wat ze met allerlei rookgordijnen van plan zijn met de zorg, maar ze kunnen wel voor miljarden aan wapens kopen van de VS. Dank je wel , zeker ons dansend toverheksje Dilan. De VVD krijgt weer overal zin in en vreten weer de andere partijen leeg en het stomme volk kijkt toe.

Laat een antwoord achter aan Robert van Waning Annuleer reactie

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie gegevens worden verwerkt.