De gemeenteraad ging woensdagavond (11 november) akkoord met een gemeentelijke begroting voor 2027, die het kenmerk van € 10 miljoen bezuinigingen draagt. Uit de spaarpot (algemene reserve) haalt men desondanks de extra bijdrage voor de cultuurmuur en de verbouwing van de schouwburg op het Stadsplein, die nu bijna 25 miljoen euro kost. Alleen 50PLUS, Forum voor Democratie en SP stemden tegen. Maar, zoals viel te verwachten, de meerderheidscoalitie (PR0, VVD en D66) stemde voor, geholpen door CDA, Actief voor Amstelveen (AVA), Burgerbelangen Amstelveen (BBA) en Goed voor Amstelveen.
Het begrotingsdebat ging gepaard met een lawine van moties, waarvan er vijf van het CDA kwamen.
Antisemitisme
“We herkennen in deze begroting veel van ons verkiezingsprogramma en het coalitieakkoord”, zei VVD-fractievoorzitter Jet Smit “maar uiteindelijk telt wat inwoners ervan merken.” Geen van de elf fracties kon om het tekort aan woningen geen, dat men niet oplost met mooie plannen, maar met bouwen, zeiden de meeste fraties. Met de twee ton (voor vier jaar) was de VVD om antisemitisme te bestrijden en onze Joodse gemeenschap te beschermen. “Ook waarderen wij dat de structurele 20.000 euro voor beveiliging van Joodse scholen daarnaast behouden blijft”, zei Smit. Dat is volgens haar een vorm van veiligheid. De VVD blijft tegenstander van automatische voorrang voor statushouders, binnen wettelijke mogelijkheden, terwijl volgens die partij tijdelijke woningen de druk kunnen verlichten.
Maar duurzaamheid moet haalbaar en betaalbaar zijn, vond Smit. Op dat aambeeld hamerden meer fracties. Overigens het Grondstoffenplan voor de komende jaren werd, op grond van een ordevoorstel, verplaatst naar een volgende raadsvergadering.
Papieren werkelijkheid
Volgens het tegen de begroting gekante 50PLUS betalen inwoners de rekening van de plannen van het stadsbestuur van de groeiende en vergrijzende gemeente, vraagt het niet alleen om ambitie, maar om keuzes waar ‘jongeren en ouderen nu en in de toekomst bij zijn gebaat’. Volgens fractievoorzitter Emiel Sjaardema is de gemiddelde woonduur hoger dan in omliggende gemeenten, neemt de vergrijzing toe en wordt landelijk ingezet op fors meer woningen voor ouderen. Doorstroming, waar B en W op rekenen, staat centraal in het beleid van 50PLUS, zei Sjaardema, die veel heil ziet in een ‘Knarrenhof’, “die beter past bij hun levensfase, gezondheid en behoefte aan sociale contacten.” Hij riep de raad op tot een werkbezoek aan een lokaal bestaand initiatief. “Niet eerst discussiëren over wat wel en niet kan, maar kijken wat werkt.”
Volgens de SP leven B en W, met goedkeuring van de gemeenteraad, in een ‘papieren werkelijkheid’. Er bestaat volgens fractieleider Patrick Adriaans wel een coalitieakkoord en begroting, maar geen College Uitvoeringsprogramma, wat naar zijn mening een gebrek ‘aan ambitie en visie’ en ‘onbestaanbaar’ is ‘, juist nu we geconfronteerd worden met urgente maatschappelijke opgaven die complex zijn en vele domeinen met elkaar verbinden’. Hij verwees naar een door de SP georganiseerde overvolle bijeenkomst in Alleman over het warmtenet in Bankras \ Kostverloren, waar de inwoners worden gedwongen om voor hun warmte een product af te nemen van een monopolist, zonder hun inspraak of prijsgaranties. “Logisch dat inwoners, in deze afhankelijke positie, huiverig zijn om ja te zeggen”. De gemeente, die overigens wel was uitgenodigd maar ontbrak, zei dat er aan een warmtewet wordt gewerkt en “aan een gemeentelijk warmtebedrijf met een beleidsstructuur en businesscase met een verdeling publiek-privaat”. Een doolhof, volgens Adriaans “van een technocratische en papieren aanpak die voorbijgaat aan fundamentele vragen over praktische doelen, middelen en wie het voor het zeggen heeft.” Volgens de SP een voorbeeld van de systeemwereld “waarin we ons als raad begeven, die losgezongen lijkt van een realistische uitvoeringspraktijk en de primaire behoeften waar mensen recht op hebben.”
De SP nam niet deel aan gesprekken met de oppositie over de begroting. Omdat, zei Adriaans, er werd gevraagd naar de invulling die wij zouden willen geven aan de bezuinigingen, waarbij dus automatisch de financiën als uitgangspunt genomen werd en de gesprekken niet in openbaarheid zijn gevoerd.
Belastingen
Inwoners zien hun rekening oplopen door landelijke en lokale lasten, zei Sjaardema. Volgens hem steeg alleen al de afvalstoffenheffing tussen 2025 en 2027 met meer dan 50 procent. “Daarom hebben wij voorgesteld te onderzoeken of de huidige tariefstructuur nog aansluit bij de woonvormen van vandaag en of daarbij ook gekeken kan worden naar het aantal volwassen bewoners.” Op dat voorstel reageerden van de coalitie alleen Maarten de Haan van D66, door te zeggen dat het om kilo’s ging en niet om huishoudens, en PRO die het een ‘herhaling van zetten’ vond van 2022 toen de kwestie ook al ter sprake kwam. In vier jaar is er niets veranderd, volgens De Haan. 50PLUS vindt dat eerst gekeken moet worden naar de uitgaven en risico’s en pas daarna naar de portemonnee van inwoners, ook bij door B en W bejubelde duurzaamheid, waarvan 50PLUS een voorstander is maar vindt enig realisme op zijn plaats. ”Amstelveen kiest al langere tijd voor een emissieloze gemeente in 2040. Daarmee leggen we de lat niet alleen tien jaar hoger dan veel landelijke doelstellingen richting 2050, maar kiezen we ook voor een zwaardere ambitie. Dan hoort daar ook een duidelijke onderbouwing bij van kosten, risico’s, uitvoerbaarheid en resultaten. Op dit moment ontbreken deze nog altijd.”
Makers
De VVD pleitte voor het ondernemerschap. Samen met de andere coalitiepartijen (D66 en PRO) Smit daar een motie over in waarin werd voorgesteld betaalbare werkruimte voor ambachtelijke en circulaire ondernemers, bij voorkeur in Kronenburg, beschikbaar te stellen. Ondernemers, zorgen volgens de VVD voor banen en inkomsten en daarom wil de partij minder regels “en een gemeente die meedenkt in mogelijkheden in plaats van belemmeringen.”
Volgens PRO-fractieleider Arnout van den Bosch moet iedereen een bijdrage leveren aan de strijd tegen klimaatverandering en pleitte hij voor ‘betaalbaar’ wonen. De vernieuwing van Kronenburg blijft volgens De Haan (D66) noodzakelijk evenals die van het Stadsplein en -hart. Kritiek oogstte De Haan met zijn pleidooi een coffeeshop toe te staan. De klimaat- en onderwijsplannen, net als zijn landelijke partij toe. Hij vond ook, zoals heel de raad, dat er (meer) woningen gebouwd moeten worden. “Stilstand is ook een keuze”, zei hij.
Aanpassing
Hoewel Actief voor Amstelveen (AVA) kritiek had op allerlei uitgaven – die op het extra krediet van 4,5 miljoen euro voor de cultuurgevel ligt nog vers in het geheugen – stemde die voor de begroting. Fractievoorzitter Michel Becker zei wel dat met aanpassing van de uitgaven de gemeente geen tekorten zou hebben. Daarin verschilt volgens hem de ondernemer van de overheid. Het is voor hem ook zeer de vraag of de vier miljoen euro wordt gehaald door het schrappen van ambtenarenbanen. Als voorbeeld noemde hij de communicatie-afdeling, waarbij nu viermaal zoveel mensen werken dan bij alle lokale media bij elkaar. Patricia Jansen van Forum voor Democratie (FvD) vroeg zich af of de ‘nieuwe’ wensen van de gemeente het meest nodig waren. Zij zou graag een meer inzicht van door de gemeenteraad te bepalen kaders zien. Volgens AVA is de door B en W voorgeschreven verhoging van de toeristenbelasting een bedreiging voor de horeca. Ook pleitte de fractie voor meer starterswoningen en is geen voorstander een coffeeshop. Goed voor Amstelveen hield pleidooi voor meer leefbaarheid in de wijk Waardhuizen.
