Zwijgzaamheid, luidde aanklacht tijdens de zaterdag (18 april) gehouden herdenking bij het Dachau monument in het Amsterdamse Bos, waar burgemeester Tjapko Poppens namens de gemeente een krans legde. De zwijgzaamheid werd vooral door voorzitter Wimar Jeager van het Nederlands Dachau Comité benadrukt, die het over verzet had. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was er vijf procent van de Nederlandse bevolking verzetsstrijder, evenveel als degenen die het allemaal wel best vonden en zich doorgaans bij de NSB aansloten. De meerderheid liep mee. “Zwijgende meerderheid”, noemde Jeager die.
Overtuigd ervan dat waar menselijkheid verdwijnt er ruimte komt voor onverschilligheid, lijkt Jeager bang dat, ondanks de kreet ‘dat nooit weer’, het verzet en daarmee de vrijheid in deze afnemen.
Gedichten
Alle officiële manifesten komen op hetzelfde neer, zei hij. Het monument staat niet, maar ligt en bestaat uit een straat van Belgisch blauwsteen, 60 meter lang, omzoomd aan beide zijden door taxushagen; in de straat staan de namen van de honderden vernietigingskampen. In het kader van de herdenking liepen de deelnemers de straat heen en terug, onderweg een door leerlingen van de Merkelbachschool (groep 8) uitgereikte bloem in de haag stekend. Twee leerlingen van de school declameerden ook een door hen gemaakt gedicht over WO2. Dachau was het ‘model’ voor alle latere vernietigingskampen en de kommandanten daarvan werden daar ook opgeleid. Het monument werd door prins Bernhard op 1 december 1996 geopend en sindsdien vindt er een jaarlijkse herdenking plaats.
Vier namen
Kees Sietsma vertelde zijn verhaal, waarover hij het boek die in zijn boek ‘Vier namen’ schreef, dat gaat over zijn drie broers en een oom, waarvan er één Dachau overleefde. Zelf werd na de oorlog werd geboren. “De geschiedenis van zijn familie reconstrueert”, meldt het comité op de website. “Zijn zoektocht naar het lot van zijn drie broers en een oom laat zien hoe keuzes in tijden van onderdrukking generaties lang doorwerken. Het zijn verhalen die ons niet alleen raken, maar ons ook vragen stellen: wat betekent het om verantwoordelijkheid te dragen, toen en nu?”
Hans Suijs stond stil bij het indrukwekkende levensverhaal van Cis Suijs, die de ontberingen van diverse concentratiekampen doorstond en in Dachau het langst verbleef. Hoe kwetsbaar vrijheid is werd duidelijk door haar veerkracht en moed; en hoe krachtig de menselijke geest kan zijn onder de zwaarste omstandigheden.
